O petycjach

USTAWA O PETYCJACH
z dnia 11 lipca 2014 r.
(
Dz.U.2014.1195)

Art. 1.

Ustawa określa zasady składania i rozpatrywania petycji oraz sposób postępowania organów w sprawach dotyczących petycji.

Art. 2.

  1. Petycja może być złożona przez osobę fizyczną, osobę prawną, jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną lub grupę tych podmiotów, zwaną dalej „podmiotem wnoszącym petycję”, do organu władzy publicznej, a także do organizacji lub instytucji społecznej w związku z wykonywanymi przez nią zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej.
  2. Petycja może być złożona w interesie:

1) publicznym;

2) podmiotu wnoszącego petycję;

3) podmiotu trzeciego, za jego zgodą.

  1. Przedmiotem petycji może być żądanie, w szczególności, zmiany przepisów prawa, podjęcia rozstrzygnięcia lub innego działania w sprawie dotyczącej podmiotu wnoszącego petycję, życia zbiorowego lub wartości wymagających szczególnej ochrony w imię dobra wspólnego, mieszczących się w zakresie zadań i kompetencji adresata petycji.

Art. 3.

O tym, czy pismo jest petycją, decyduje treść żądania, a nie jego forma zewnętrzna.

Art. 4.

  1. Petycję składa się w formie pisemnej albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
  2. Petycja powinna zawierać:

1) oznaczenie podmiotu wnoszącego petycję; jeżeli podmiotem wnoszącym petycję jest grupa podmiotów, w petycji należy wskazać oznaczenie każdego z tych podmiotów oraz osobę reprezentującą podmiot wnoszący petycję;

2) wskazanie miejsca zamieszkania albo siedziby podmiotu wnoszącego petycję oraz adresu do korespondencji; jeżeli podmiotem wnoszącym petycję jest grupa podmiotów, w petycji należy wskazać miejsce zamieszkania lub siedzibę każdego z tych podmiotów;

3) oznaczenie adresata petycji;

4) wskazanie przedmiotu petycji.

  1. Petycja może zawierać zgodę na ujawnienie na stronie internetowej podmiotu rozpatrującego petycję lub urzędu go obsługującego danych osobowych podmiotu wnoszącego petycję lub podmiotu, o którym mowa w art. 5 ust. 1.
  2. Petycja składana w formie pisemnej powinna być podpisana przez podmiot wnoszący petycję, a jeżeli podmiotem wnoszącym petycję nie jest osoba fizyczna lub gdy petycję wnosi grupa podmiotów – przez osobę reprezentującą podmiot wnoszący petycję.
  3. Petycja składana za pomocą środków komunikacji elektronicznej może być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu oraz powinna zawierać także adres poczty elektronicznej podmiotu wnoszącego petycję.

Art. 5.

  1. Petycja składana w interesie podmiotu trzeciego zawiera także imię i nazwisko albo nazwę, miejsce zamieszkania albo siedzibę oraz adres do korespondencji lub adres poczty elektronicznej tego podmiotu.
  2. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, wyraża zgodę na złożenie w jego interesie petycji w formie pisemnej albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zgoda jest dołączana do petycji.
  3. W razie powstania wątpliwości co do istnienia lub zakresu zgody, o której mowa w ust. 2, adresat petycji może, w terminie 30 dni od dnia złożenia petycji, zwrócić się do podmiotu, w interesie którego petycja jest składana, o potwierdzenie zgody w terminie 14 dni z pouczeniem, że w przypadku braku takiego potwierdzenia petycja nie będzie rozpatrzona. Potwierdzenie zgody następuje w formie, o której mowa w ust. 2.

Art. 6.

  1. Adresat petycji, który jest niewłaściwy do jej rozpatrzenia, przesyła ją niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia jej złożenia, do podmiotu właściwego do rozpatrzenia petycji, zawiadamiając o tym równocześnie podmiot wnoszący petycję.
  2. Jeżeli petycja dotyczy kilku spraw podlegających rozpatrzeniu przez różne podmioty, adresat petycji rozpatruje ją w zakresie należącym do jego właściwości oraz przekazuje ją niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie, o którym mowa w ust. 1, do pozostałych właściwych podmiotów, zawiadamiając o tym równocześnie podmiot wnoszący petycję.

Art. 7.

  1. Jeżeli petycja nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 lub 2 pozostawia się ją bez rozpatrzenia.
  2. Jeżeli petycja, nie spełnia wymogów określonych w art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 3 lub 4 lub art. 5 ust. 1 lub 2, podmiot właściwy do rozpatrzenia petycji wzywa, w terminie 30 dni od dnia złożenia petycji, podmiot wnoszący petycję do uzupełnienia lub wyjaśnienia treści petycji w terminie 14 dni z pouczeniem, że petycja, której treść nie zostanie uzupełniona lub wyjaśniona, nie będzie rozpatrzona.

Art. 8.

  1. Na stronie internetowej podmiotu rozpatrującego petycję lub urzędu go obsługującego niezwłocznie zamieszcza się informację zawierającą odwzorowanie cyfrowe (skan) petycji, datę jej złożenia oraz – w przypadku wyrażenia zgody, o której mowa w art. 4 ust. 3 – imię i nazwisko albo nazwę podmiotu wnoszącego petycję lub podmiotu, w interesie którego petycja jest składana.
  2. Informacja, o której mowa w ust. 1, jest niezwłocznie aktualizowana o dane dotyczące przebiegu postępowania, w szczególności dotyczące zasięganych opinii, przewidywanego terminu oraz sposobu załatwienia petycji.

Art. 9.

  1. Petycja złożona do Sejmu lub Senatu jest rozpatrywana przez te organy, chyba że w Regulaminie Sejmu lub Regulaminie Senatu zostanie wskazany organ wewnętrzny właściwy w tym zakresie.
  2. Petycja złożona do organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego jest rozpatrywana przez ten organ, chyba że w statucie tej jednostki zostanie wskazany organ wewnętrzny tego organu stanowiącego właściwy w tym zakresie.

Art. 10.

  1. Petycja powinna być rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej złożenia.
  2. W przypadku, o którym mowa w art. 6 oraz art. 7 ust. 2, termin na rozpatrzenie petycji liczy się odpowiednio od dnia otrzymania petycji przez właściwy podmiot albo od dnia uzupełnienia lub wyjaśnienia treści petycji.
  3. W przypadku wystąpienia okoliczności niezależnych od podmiotu rozpatrującego petycję uniemożliwiających rozpatrzenie petycji w terminie, o którym mowa w ust. 1, termin ten ulega przedłużeniu, nie dłużej jednak niż do 3 miesięcy, licząc od upływu terminu, o którym mowa w ust. 1.

Art. 11.

  1. Jeżeli w ciągu miesiąca od otrzymania petycji przez podmiot właściwy do rozpatrzenia petycji składane są dalsze petycje dotyczące tej samej sprawy, podmiot właściwy do rozpatrzenia petycji może zarządzić łączne rozpatrywanie petycji (petycja wielokrotna).
  2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, na stronie internetowej podmiotu właściwego do rozpatrzenia petycji lub urzędu go obsługującego ogłasza się okres oczekiwania na dalsze petycje nie dłuższy niż 2 miesiące, licząc od dnia ogłoszenia. Termin rozpatrzenia petycji wielokrotnej liczy się od dnia upływu okresu, o którym mowa w zdaniu poprzednim.
  3. Jeżeli petycja składająca się na petycję wielokrotną nie spełnia wymogów określonych w art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 3 lub 4 lub art. 5 ust. 1 lub 2 podmiot właściwy do rozpatrzenia petycji wielokrotnej na stronie internetowej, o której mowa w ust. 2, ogłasza wezwanie podmiotu wnoszącego petycję składającą się na petycję wielokrotną do uzupełnienia lub wyjaśnienia treści petycji w terminie 14 dni. Ogłoszenie to zastępuje wezwanie, o którym mowa w art. 7 ust. 2. Petycję składającą się na petycję wielokrotną, której treść nie zostanie uzupełniona lub wyjaśniona pozostawia się bez rozpatrzenia.
  4. Na stronie internetowej, o której mowa w ust. 2, podmiot rozpatrujący petycję ogłasza sposób załatwienia petycji wielokrotnej. Ogłoszenie to zastępuje zawiadomienie, o którym mowa w art. 13 ust. 1.

Art. 12.

  1. Podmiot właściwy do rozpatrzenia petycji może pozostawić bez rozpatrzenia petycję złożoną w sprawie, która była przedmiotem petycji już rozpatrzonej przez ten podmiot, jeżeli w petycji nie powołano się na nowe fakty lub dowody nieznane podmiotowi właściwemu do rozpatrzenia petycji.
  2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, podmiot właściwy do rozpatrzenia petycji niezwłocznie informuje podmiot wnoszący petycję o pozostawieniu petycji bez rozpatrzenia i poprzednim sposobie załatwienia petycji.

Art. 13.

  1. Podmiot rozpatrujący petycję zawiadamia podmiot wnoszący petycję o sposobie jej załatwienia wraz z uzasadnieniem w formie pisemnej albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
  2. Sposób załatwienia petycji nie może być przedmiotem skargi.

Art. 14.

Podmiot właściwy do rozpatrzenia petycji, a w przypadku, o którym mowa w art. 9 – Sejm, Senat lub organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, corocznie, w terminie do dnia 30 czerwca, umieszcza na swojej stronie internetowej lub stronie internetowej urzędu go obsługującego zbiorczą informację o petycjach rozpatrzonych w roku poprzednim. Informacja ta zawiera w szczególności dane dotyczące liczby, przedmiotu oraz sposobu załatwienia petycji.

Art. 15.

W zakresie nieuregulowanym w ustawie do petycji stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183).

Art. 16.

W ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183) art. 221 otrzymuje brzmienie:
„Art. 221. § 1. Zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych realizowane jest na zasadach określonych przepisami niniejszego działu.
§ 2. Skargi i wnioski mogą być składane do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej.
§ 3. Skargi i wnioski można składać w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą.”.

Art. 17.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Historia ustawy o petycjach

Ustawa o petycjach wypełnia obowiązek ustawowego uregulowania trybu rozpatrywania petycji, o którym mówi art. 63 Konstytucji RP. Zgodnie z nim każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi do władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Uchwalenie takiej ustawy, gwarantującej obywatelom korzystanie z ich konstytucyjnego prawa, od dawna postulowały organizacje pozarządowe, m.in. te uczestniczące w pracach Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi pod przewodnictwem marszałka Senatu Bogdana Borusewicza. Wychodząc naprzeciw tym postulatom, Senat zmienił swój regulamin. Od 1 stycznia 2009 r. petycje zgłaszane do Izby rozpatruje Komisja Praw Człowieka, Praworządności i Petycji. Dotyczą one propozycji zmian w obowiązującym prawie lub uchwalenia nowych przepisów. Jak mówił przewodniczący tej komisji senator Michał Seweryński, od tego czasu do komisji napływa coraz więcej petycji zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych. Sprawy, które obywatele wnoszą do Senatu, nie zawsze są petycjami, ale komisja najpierw rozpatruje je pod tym kątem. Dalszy bieg nadaje się tylko tym petycjom, które uzasadniają podjęcie inicjatywy ustawodawczej. Pozostałe petycje są przekazywane właściwym organom.

 

W ciągu 6 lat Izba rozpatrzyła ponad 120 petycji, a senackie doświadczenia w tym względzie zostały wykorzystane przy uchwalaniu ustawy o petycjach. Nad tą ustawą Senat pracował równolegle z rozpatrywaniem petycji przez komisję praw człowieka. Izba VII kadencji 14 kwietnia 2011 r. podjęła uchwałę w sprawie wniesienia do Sejmu projektu, uwzględniającego także postulaty i uwagi organizacji społecznych kierowanych do Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi. Niestety, w związku z zakończeniem VI kadencji Sejmu nie kontynuowano prac nad tym projektem. W Senacie VIII kadencji 9 stycznia 2013 r. z inicjatywy grupy senatorów został złożony projekt ustawy o petycjach. Zdaniem jednego z jego współautorów, przewodniczącego Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej senatora Mieczysława Augustyna petycje mogą pomóc w przywracaniu zaufania obywateli do władz publicznych. Są też narzędziem łatwiejszym do wykorzystania niż obywatelska inicjatywa ustawodawcza czy referendum. Ustawa to zatem szansa na większą partycypację społeczną w decyzjach podejmowanych przez władze publiczne każdego szczebla. Izba 18 grudnia 2013 r. podjęła uchwałę w sprawie skierowania do Sejmu tego projektu. Wcześniej poświęcono mu wiele posiedzeń komisji praw człowieka i rodziny. Przeprowadzono także wysłuchanie publiczne, w którym wzięli udział przedstawiciele samorządów terytorialnych i organizacji pozarządowych. Wiele ich uwag zostało uwzględnionych w ustawie.

 

Na podstawie senackiego projektu 11 lipca 2014 r. Sejm uchwalił ustawę o petycjach, 7 sierpnia 2014 r. poparł ją Senat, a 27 sierpnia 2014 r. podpisał prezydent Bronisław Komorowski. Ustawa na stronach senackich

Najczęściej zadawane pytania do ustawy o petycjach

1. Prawo do składania petycji przysługuje osobie fizycznej, jak ją należy rozumieć? Chodzi przede wszystkim o wiek i o obywatelstwo?

Konstytucja w art. 63 wskazuje, że petycję może wnieść „każdy”, co jest interpretowane w taki sposób, że obywatelstwo nie ma znaczenia. Jeżeli chodzi o wiek – wymagana jest zdolność do czynności prawnych, a więc co do zasady ukończone 18 lat.

2. Czy jest jakaś prawna definicja interesu publicznego, o którym mówi ustawa?

Nie ma takiej definicji. Jest to pojęcie, którego używa Konstytucja.

Ustawa mówi: „Petycja składana za pomocą środków komunikacji elektronicznej może być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu oraz powinna zawierać także adres poczty elektronicznej podmiotu wnoszącego petycję”:

– czy to znaczy, że nie musi być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym?

– a jeżeli tak, to czy w ogóle nie musi być podpisana, czy też obowiązują przepisy ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, czyli musi być podpisana, a wtedy dopuszczalne są także inne formy podpisu dopuszczane przez tę ustawę?

Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy podpisana powinna być wyłącznie petycja składana w formie pisemnej. Przepisów ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną w ogóle się do petycji nie stosuje. Petycja składana za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie musi być podpisana, aczkolwiek konieczne jest oznaczenie podmiotu wnoszącego petycję i podanie jego adresu poczty elektronicznej.

3.  Co może zrobić w świetle prawa obywatel w sytuacji, w której organ nie dotrzymuje terminów rozpatrzenia petycji określonych w ustawie?

Może złożyć skargę na podstawie art. 227–240 Kodeksu postępowania administracyjnego lub skargę do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w trybie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

4. Co może zrobić w świetle prawa obywatel, jeżeli organ rozpatrujący petycję nie wypełnia obowiązków informacyjnych określonych w ustawie?

Może złożyć skargę na podstawie art. 227–240 Kodeksu postępowania administracyjnego.

5. Czy rozpatrzenie petycji wymaga formy decyzji organu rozpatrującego, a jeżeli tak, to jakie powinny być formy tych decyzji w stosunku do organów stanowiących i wykonawczych samorządu terytorialnego?

Rozpatrzenie petycji nie jest decyzją administracyjną.

Przedmiot petycji

W petycji można domagać się zmiany prawa, podjęcia rozstrzygnięcia lub innego działania w sprawie dotyczącej podmiotu ją wnoszącego, życia zbiorowego lub wartości wymagających szczególnej ochrony w imię dobra wspólnego, mieszczących się w zadaniach i kompetencji adresata petycji.

O tym, czy pismo jest petycją, decyduje jego treść, a nie forma. Wnoszący petycję może żądać podjęcia określonej decyzji lub wskazać akt prawa, o którego zmianę mu chodzi. Podaje także treść petycji i jej uzasadnienie. Aby petycja przyniosła jak najlepszy skutek, warto umieścić w niej liczne argumenty przemawiające za poparciem zawartego w niej postulatu.

Nadawca petycji

Petycje mogą składać: obywatel lub grupa obywateli, organizacje pozarządowe, przedsiębiorcy, stowarzyszenia, fundacje.
Można to zrobić w interesie: publicznym, czyli wszystkich obywateli, podmiotu wnoszącego petycję, czyli własnym, innego podmiotu, czyli np. sąsiada lub znajomego, ale za jego pisemną zgodą.

Adresat petycji

Petycje można kierować do wszystkich organów władzy publicznej, np. Sejmu i Senatu, premiera, ministra, rady gminy czy powiatu, burmistrza lub marszałka województwa, organizacji lub instytucji społecznych wykonującej zadania publiczne.
Postulat zawarty w petycji musi być adresowany do podmiotu mającego kompetencje w przedstawianej sprawie. Jeśli adresat ich nie ma, musi ją przesłać do właściwego adresata w ciągu 30 dni.

Składanie petycji

Petycję można złożyć w formie listownej albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Prawidłowo złożona petycja powinna zawierać:

  • oznaczenie podmiotu wnoszącego petycję; jeżeli podmiotem wnoszącym petycję jest grupa podmiotów, w petycji należy wskazać oznaczenie każdego z tych podmiotów oraz osobę reprezentującą podmiot wnoszący petycję;
  • wskazanie miejsca zamieszkania albo siedziby podmiotu wnoszącego petycję i adresu do korespondencji – w wypadku petycji indywidualnych to imię i nazwisko, miejscowość z kodem pocztowym, ulica z numerem domu i lokalu; w wypadku petycji zbiorowych, np. w imieniu organizacji, stowarzyszenia lub grupy osób, to nazwa każdego z tych podmiotów i dane osoby je reprezentującej, a także adres zamieszkania lub siedziby każdego z tych podmiotów;
  • wskazanie adresata petycji;
  • określenie przedmiotu petycji.

Anonimy nie są rozpatrywane. Petycja musi być podpisana:

  • składaną listownie podpisuje podmiot ją wnoszący, a jeżeli nie jest to osoba fizyczna lub gdy petycję wnosi grupa podmiotów, podpis składa osoba je reprezentująca;
  • składana za pomocą środków komunikacji elektronicznej powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym, weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, oraz zawierać adres poczty elektronicznej podmiotu wnoszącego petycję;

Złożenie petycji jest wolne od opłat.

Adresat petycji zamieszcza na stronie internetowej informację zawierającą skan petycji, datę jej złożenia i – po wyrażeniu zgody – imię i nazwisko albo nazwę autora petycji.

Rozpatrywanie petycji

Petycja powinna być rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jej złożenia. Adresat ma obowiązek poinformować autora petycji – listownie albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej – o sposobie jej rozpatrzenia i o uzasadnieniu.

Jeśli petycja została złożona w sprawie dotyczącej petycji już rozpatrzonej przez danego adresata, a w petycji nie powołano się na nowe fakty lub dowody, adresat może pozostawić tę petycję bez rozpatrzenia. Musi o tym niezwłocznie poinformować wnoszącego petycję.

Co roku, do 30 czerwca, adresat petycji umieszcza na swojej stronie internetowej lub stronie internetowej urzędu go obsługującego zbiorczą informację o petycjach rozpatrzonych w roku poprzednim.